ਚੱਲ ! ਪਰਤ ਚੱਲੀਏ

      

ਚੱਲ! ਪਰਤ ਚੱਲੀਏ

ਉਮਰਾਂ ਦੀ ਕੁੰਜ ਲਾਹ ਕੇ  

ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਤਾਜ ਉਤਾਰ ਕੇ

ਉਸ ਕੱਚ-ਕੁਆਰੀ ਰੁੱਤ ਵੱਲ

ਜਦੋਂ ਝੱਲ-ਵਲੱਲੀਆਂ ਮਾਰਦੇ

ਆਪਾਂ ਸੱਚ ਦੇ ਹਾਣੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ.

 ਚੱਲ ! ਪਰਤ ਚੱਲੀਏ

ਉਸ ਤਾਂਬੇ-ਰੰਗੀ ਦੁਪਹਿਰ ਵੱਲ

ਜਦੋਂ ਤੇਰੀ ਸੱਜਰੀ ਪੈੜ ਦਾ ਰੇਤਾ

ਮੇਰੀ ਹਿੱਕ ਨਾਲ ਲੱਗ ਕੇ ਠੰਢਾ ਠਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ

ਤੇ ਮੈਂ ਤਪਦੇ ਥਲਾਂ ਵਿੱਚ

ਕਣੀਆਂ ਦੀ ਫਸਲ ਬੀਜ ਦਿੰਦੀ

 ਚੱਲ ! ਪਰਤ ਚੱਲੀਏ

ਉਸ ਸੋਨ-ਸੁਨਹਿਰੀ ਸ਼ਾਮ ਵੱਲ

ਜਦੋਂ ਮੇਰੇ ਚਰਖੇ ਦੀ ਘੁਕਰ ਸੁਣ ਕੇ

ਤੂੰ ਸਾਲਮ ਦਾ ਸਾਲਮ ਪਹਾੜੀ ਜੋਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ

ਤੇ ਮੈਂ ਮੁਹੱਬਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗਲੋਟੇ

ਤੇਰੇ ਕਰਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੰਦੀ 

ਚੱਲ! ਪਰਤ ਚੱਲੀਏ

ਉਸ ਉਦਾਸ ਸਾਂਵਲੀ ਰਾਤ ਵੱਲ

ਜਦੋਂ ਛੱਤ 'ਤੇ ਲੇਟਿਆਂ, ਅਸਮਾਨ ਮੈਨੂੰ

ਨੀਲੇ  ਕਾਗ਼ਜ਼ 'ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਤੇਰਾ ਖ਼ਤ ਲੱਗਦਾ

ਤੇ ਮੈਂ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਹਰਫ ਪੜ੍ਹਦੀ ਪੜ੍ਹਦੀ

ਏਨਾ ਲੰਮਾ ਖ਼ਤ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਤੇਰੇ ਹੱਥ  ਟੋਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ

 

ਚੱਲ! ਪਰਤ ਚੱਲੀਏ

ਉਸ ਸੰਗਦੀ ਜਿਹੀ ਸੁਬਾਹ ਵੱਲ

ਜਦੋਂ ਤੇਰੀਆਂ ਸੂਰਜੀ ਨਿਗਾਹਾਂ ਪੈਂਦਿਆਂ ਹੀ

ਮੇਰੇ ਬਰਫ-ਰੰਗੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਕਸੁੰਭੜਾ ਬਿਖਰ ਜਾਂਦਾ

ਤੇ ਮੇਰੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਟਹਿਣੀਆਂ ਉਤੇ

ਹਸਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੜੀਆਂ ਚਹਿਕਣ ਲੱਗਦੀਆਂ

ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤਾਂ ਉਹੀ  ਹੁੰਦੀ ਹੈ

ਜਦੋਂ ਚਿੜੀਆਂ ਚਹਿਕਦੀਆਂ ਨੇ

ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤਾਂ ਉਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ

ਜਦੋਂ ਸਰਘੀਆਂ ਮਹਿਕਦੀਆਂ ਨੇ ।

ਆਓ ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਭੇਜੀਏ !

             

ਆਓ ਨਾ ! ਚਿੱਠੀਆਂ   ਭੇਜੀਏ  ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁੰਨ੍ਹ  ਕੇ

ਆਓ  ਮੁਹੱਬਤਾਂ  ਭੇਜੀਏ !  ਸੱਤਾਂ  ਸੁਰਾਂ  ਵਿੱਚ   ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ

ਕਿ ਨਫਰਤਾਂ ਦੇ ਸੇਕ ਨੇ , ਖੁਸ਼ੀਆਂ  ਦਾ ਪਿੰਡਾ ਪੀੜਿਆ

ਕੰਡਿਆਲੀਆਂ  ਵਾੜਾਂ  ਨੇ ਤਾਂ ਵਸਲਾਂ ਦਾ ਬੂਹਾ ਭੀੜਿਆ

ਆਓ ਨਾ ਭੇਲੀ ਭੇਜੀਏ, ਗੁੜ ਦੀ ਸ਼ਗਨ ਦੀ, ਅਮਨ ਦੀ

ਭਾਜੀ  ਨਹੀਂ  ਪਾਉਣੀ  ਅਸਾਂ , ਭਾਜੀ  ਤੁਸੀਂ ਨਾ ਮੋੜਿਓ !

ਆਓ ਨਾ  ਛਿੱਟੇ   ਮਾਰੀਏ !  ਪਰਮਾਣੂੰਆਂ  ਦੀ  ਤਪਸ਼ 'ਤੇ

ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਡੋਲੀ ਸੋਹਣਿਓ! ਸਿਵਿਆਂ ਦੇ ਰਾਹ ਨਾ ਤੋਰਿਓ!

ਆਓ ਨਾ ਕਰਵਾ-ਚੌਥ ਨੂੰ, ਮਿੱਠਤ ਦੀ ਸਰਘੀ ਭੇਜੀਏ

ਆਓ ਸਿਤਾਰੇ ਮਣਸੀਏ , ਰੋਸੇ  ਦਾ  ਵਰਤ   ਤੋੜੀਏ

ਆਓ ਨਾ ਸਾਹਵੇਂ ਰੱਖੀਏ, ਰੂਹਾਂ  ਦੀ  ਸੁੱਚੀ ਛਾਨਣੀ

ਟੁੱਟੇ  ਹੋਏ  ਚੰਦ  ਨੂੰ  ਦੇ ਕੇ  ਅਰਘ  ਫਿਰ  ਜੋੜੀਏ

  

ਆਓ  ਨਾ ਰਲ ਕੇ ਖੇਡੀਏ ! ਆਓ ਨਾ ਪਾਈਏ ਆੜੀਆਂ

ਅੰਬਾਂ ਉੱਤੇ,ਬੰਬਾਂ  ਦੀਆਂ  ਛਾਵਾਂ  ਨੇ  ਹੁੰਦੀਆਂ ਮਾੜੀਆਂ

ਆਓ ਨਾ ਦੇਸਾਂ  ਵਾਲਿਓ !  ਆਓ  ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ  ਵਾਲਿਓ!

ਸੰਭਲੋ  ਵੇ ਆਰ  ਵਾਲਿਓ ! ਸੰਭਲੋ  ਵੇ ਪਾਰ ਵਾਲਿਓ!

ਤਲੀਆਂ 'ਤੇ ਮਹਿੰਦੀ ਦੀ ਜਗਾਹ,ਅੰਗਿਆਰੀਆਂ ਨਾ ਧਰ ਦਿਓ

ਬਾਲਾਂ  ਦਿਆਂ  ਨੈਣਾਂ  'ਚ  ਨਾ , ਬਾਰੂਦ-ਸੁਰਮਾ   ਭਰ  ਦਿਓ

ਹਾੜ੍ਹਾ ਵੇ ! ਰੱਬ  ਦਾ ਵਾਸਤਾ! ਅੰਬਰ  ਨਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿਓ

ਵੱਡੇ  ਪੁਲਾੜਾਂ  ਵਾਲਿਓ  ! ਧਰਤੀ   ਨਾ ਵਿਧਵਾ ਕਰ  ਦਿਓ

ਆਓ  ਨਾ   ਸੋਚਾਂ  ਫੋਲੀਏ  !   ਆਓ   ਨਾ  ਗੰਢਾਂ   ਖੋਲ੍ਹੀਏ

ਸਰਹੱਦਾਂ  ਦੀ ਸਰਦਲ  ਉੱਤੇ , ਚੌਲਾਂ  ਦੀ ਮੁੱਠੀ ਡੋਲ੍ਹੀਏ

ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਜ਼ਖਮਾਂ 'ਤੇ  ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਫੈਹੇ ਧਰ ਦਈਏ

ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ   ਫੇਰ   ਆਪਾਂ   ਜੀਣ-ਜੋਗੀ  ਕਰ  ਦਈਏ ।

ਆਇਐ ਹਨ੍ਹੇਰਾ ਸਾਹਮਣੇ

ਆਇਐ ਹਨ੍ਹੇਰਾ  ਸਾਹਮਣੇ, ਜਦ  ਵੀ  ਤਲਾਸ਼ ਵਿੱਚ
ਬਲ ਕੇ ਮੈਂ  ਜੁਗਨੂੰ ਹੋ ਗਈ , ਉੱਡੀ  ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ

ਨਜ਼ਰਾਂ 'ਚ, ਹੋਂਠਾਂ ਵਿੱਚ , ਮੇਰੇ  ਹਰ  ਸੁਆਸ  ਵਿੱਚ
ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ ਉਹਦੀ  ਚਾਸ਼ਨੀ , ਮੇਰੀ  ਮਿਠਾਸ ਵਿੱਚ

ਉਹਦੀ  ਨਜ਼ਰ  ਜੇ ਆਏ, ਤਾਂ  ਵਾਪਿਸ  ਨਾ ਜਾ ਸਕੇ
ਸਖੀਓ!ਮੈਂ ਕੀ ਕੀ ਜੜ ਲਵਾਂ ਆਪਣੇ ਲਿਬਾਸ ਵਿੱਚ

ਨਦੀਆਂ   ਨੂੰ   ਡੀਕਿਐ , ਕਦੀ  ਰੇਤੇ   ਨੂੰ   ਚੂਸਿਐ
ਆਏ   ਨੇ   ਉਹ   ਮੁਕਾਮ  ਵੀ  ਮੇਰੀ ਪਿਆਸ ਵਿੱਚ

ਮੈਂ   ਉਹਦੀ  ਬੰਸਰੀ  ਦਿਆਂ  ਪੋਰਾਂ  'ਚ   ਲੁਕ ਗਈ
ਉਹ  ਮੈਨੂੰ  ਭਾਲਦਾ  ਰਿਹਾ ,ਗੋਕਲ ਦੀ ਰਾਸ ਵਿੱਚ

ਸ਼ਾਇਰ  ਬਣਨਗੇ,  ਜਾਂ  ਕਿਤੇ  ਮਹਿਬੂਬ  ਬਣਨਗੇ
ਜਿੰਨੇ  ਵੀ  ਲੋਕ  ਮਰ  ਗਏ,  ਮੌਸਮ  ਉਦਾਸ ਵਿੱਚ

ਰਾਤੀਂ  ਤੁਸੀਂ  ਝੂਮੇ ਸੀ, ਜਿਸ  ਛਣਕਾਰ  ਨੂੰ  ਸੁਣਕੇ
ਛਣਕੇ ਸੀ ਉਹ ਅੱਥਰੂ ਮੇਰੇ, ਕੱਚ ਦੇ ਗਲਾਸ ਵਿੱਚ

ਮਰਾਂ ਤਾਂ ਇਓਂ ਮਰਾਂ

ਮਰਾਂ ਤਾਂ ਇਓਂ  ਮਰਾਂ  ਜ਼ਿੰਦਗੀ  ਫਲਾਂ ਦਾ  ਬਾਗ ਲੱਗੇ
ਜਲਾਂ ਤਾਂ  ਇਓਂ   ਜਲਾਂ  ਮੇਰਾ  ਸਿਵਾ   ਚਿਰਾਗ  ਲੱਗੇ

ਧਰਾਂ   ਇਓਂ   ਸਰਗ਼ਮਾਂ ,  ਹਨ੍ਹੇਰਿਆਂ  ਦੇ    ਹੋਂਠਾਂ  'ਤੇ
ਕਿ ਮੇਰਾ  ਮਰਸੀਆ  ਦੁਨੀਆਂ  ਨੂੰ  ਕੋਈ  ਰਾਗ ਲੱਗੇ

ਜੇ ਮੁਕਤੀ  ਦੇਣੀ  ਨਹੀਂ , ਫਿਰ ਏਨਾ ਤਾਂ ਵਰਦਾਨ ਦੇ
ਆਉਣ  ਦਾ ਚਾਅ  ਚੜ੍ਹੇ, ਨਾ ,ਜਾਣ  ਦਾ ਵਰਾਗ  ਲੱਗੇ

ਜਿਹਨੇ ਤਕਦੀਰ ਨਹੀਂ ਤਦਬੀਰ ਬੰਨੀ੍  ਚੁੰਨੀ ਵਿੱਚ
ਭਲਾ ! ਉਹਦਾ ਕੀ  ਬੰਨੇ ਬੋਲਦਾ ਫਿਰ ਕਾਗ  ਲੱਗੇ ?

ਮੇਰੇ  ਹਰ   ਹੰਝੂ  ਨੂੰ  ਪਲਕਾਂ  ਨਾ'  ਪੂੰਝਿਆ  ਜਿਸਨੇ
 ਕਦੀ ਉਹ  ਰੱਬ   ਲੱਗੇ  ਮੈਨੂੰ , ਕਦੀ  ਸੁਹਾਗ ਲੱਗੇ

ਤੇਰਾ  ਨਾਂ  ਲੈ   ਕੇ  ਮੈਂ  ਧਰਤੀ  ਨੂੰ  ਅਰਘ  ਦੇਣਾ ਹੈ
ਕਿ  ਮੈਨੂੰ   ਚੰਦ ਤਾਂ  ਅੰਬਰ 'ਤੇ   ਗੋਰਾ ਦਾਗ ਲੱਗੇ

ਗ਼ਜ਼ਲ  ਦੀ  ਤਲੀ  'ਤੇ  ਟਿਕਣੇ ਨੇ ਪੇੜੇ  ਮੱਖਣ ਦੇ
ਹੁਨਰ  ਦੇ  ਦੁੱਧ   ਨੂੰ ਜੇ   ਹੰਝੂਆਂ  ਦਾ  ਜਾਗ ਲੱਗੇ

ਤੜਪਦਾ ਹੈ ਕੁਆਰਾ ਖ਼ਾਬ ਕੋਈ

           

ਤੜਪਦਾ  ਹੈ    ਕੁਆਰਾ  ਖ਼ਾਬ   ਕੋਈ    ਆਂਦਰਾਂ ਹੇਠਾਂ
ਜਗਦਾ  ਧਰ  ਗਿਆ  ਹੈ  ਦੀਪ   ਕੋਈ   ਪਾਣੀਆਂ ਹੇਠਾਂ

ਉਹ ਸੁਫ਼ਨੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਲੈਂਦੇ ਨੇ ਸਾਰੇ ਟੱਪ ਕੇ ਪਹਿਰੇ
ਜੋ  ਲੋਕਾਂ  ਨੂੰ  ਦਿਸਣ   ਰਾਤਾਂ  ਨੂੰ  ਸੁੱਤੇ  ਚਾਦਰਾਂ ਹੇਠਾਂ

ਘੁੰਗਰੂ  ਤਾਂ  ਅਦਾਕਾਰੀ ਨੇ  ਕਰਦੇ ਥਰਥਰਾਵਣ ਦੀ
ਛਣਕਦੇ  ਨੇ  ਸਦਾ  ਹੀ   ਜ਼ਖਮ ਕੋਈ   ਝਾਂਜਰਾਂ ਹੇਠਾਂ

ਹੁਨਰ  ਨਿੱਘ ਦੇਣ ਦਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਧੁੱਪਾਂ ਨੂੰ ਮੁਹੱਬਤ ਨੇ
ਬਲਦੀ   ਹੈ   ਖ਼ਤਾਂ  ਦੀ   ਪੰਡ   ਕੋਈ   ਸੂਰਜਾਂ   ਹੇਠਾਂ

ਥਲਾਂ ਨੇ ਸੋਕ ਲਏ ਜਿਸਮਾਂ 'ਚੋਂ ਭਾਵੇਂ ਆਖਰੀ ਪਾਣੀ
ਵਗਦੀ  ਹੈ  ਦਿਲਾਂ  ਦੀ  ਕੂਲ੍ਹ   ਕੋਈ   ਪੱਥਰਾਂ   ਹੇਠਾਂ

ਮੈਂ  ਜੋਗਣ ਹੋ ਕੇ  ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਲਾ ਫੜ ਲਈ ਭਾਵੇਂ
ਤੇਰਾ ਹੀ ਨਾਮ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਮਣਕਿਆਂ ਹੇਠਾਂ

ਹੱਸਦਾ  ਹੈ  ਜਿਗਰ ਵਾਲਾ  ਕੋਈ  ਤੱਤੀ ਤਵੀ  ਉਤੇ
ਰੋਂਦੀ ਹੈ  ਸਿਰਾਂ   ਦੀ  ਭੀੜ  ਕੋਈ   ਛਤਰੀਆਂ ਹੇਠਾਂ।

ਉਡੀਕਾਂ ਸੁਰਮਈ ਰੱਖਣਾ,ਬਰੂਹਾਂ ਕਿਰਮਚੀ ਕਰਨਾ

ਨਾ  ਬਹੁਤੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਕਰਨਾ, ਨਾ ਬਹੁਤੀ ਦੋਸਤੀ ਕਰਨਾ
ਕਦੀ   ਜੇ   ਹੋ ਸਕੇ  ਤਾਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ  ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਕਰਨਾ

ਬੜੇ   ਡੂੰਘੇ  ਤਲਾਅ  ਨੇ, ਅਕਸ  ਉੱਤੋਂ  ਹੀ  ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਨੇ
ਨਾ ਲਹਿਣਾ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦੇ, ਨਾ ਏਦਾਂ ਖੁਦਕਸ਼ੀ ਕਰਨਾ

ਪਤਾ ਕੀ ਹੈ? ਕਦੋਂ ਪਰਦੇਸ ਵਿੱਚ  ਵਤਨਾਂ ਦੀ ਤੇਹ ਲੱਗੇ
ਖੂਹੀ    ਪਿੰਡ   ਦੀ   ਕੋਲੇ ,  ਰਾਤ   ਨੂੰ   ਰੌਸ਼ਨੀ    ਕਰਨਾ

ਜਦੋਂ  ਕਰਨਾ  ਪਵਿੱਤਰ  ਜਜ਼ਬਿਆਂ  ਦੀ  ਬੰਦਗੀ ਕਰਨਾ
ਅੱਖਾਂ   ਸ਼ਬਨਮੀ  ਰੱਖਣਾ  ਤੇ  ਨਜ਼ਰਾਂ  ਸ਼ਰਬਤੀ ਕਰਨਾ

ਮਿਲੇਗਾ ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ? ਪੂਜ ਕੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ, ਮੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ?
ਜੇ ਕਰਨਾ ਤਾਂ  ਬਲੌਰੀ  ਅੱਖੀਆਂ ਦੀ ਆਰਤੀ  ਕਰਨਾ

ਨਾ  ਆਪਣੇ  ਅੰਦਰੋਂ ਅਹਿਸਾਸ ਦੀ ਰੰਗਤ ਉਡਾ ਲੈਣਾ
ਉਡੀਕਾਂ  ਸੁਰਮਈ  ਰੱਖਣਾ, ਬਰੂਹਾਂ  ਕਿਰਮਚੀ ਕਰਨਾ

ਨਾ ਭਰਨਾ ਹੰਝੂਆਂ ਦੇ  ਨਾਲ, ਉਮਰਾਂ  ਦੇ  ਕਟੋਰੇ  ਨੂੰ
ਕਿਸੇ  ਸੂਹੀ  ਜਿਹੀ  ਮੁਸਕਾਨ  ਦੀ ਖੇਤੀ ਹਰੀ ਕਰਨਾ

ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸਮਝ ਕੇ ਪੱਥਰ, ਨਾ ਐਵੇਂ  ਵਿਲਕਦੇ ਰਹਿਣਾ
ਘੜਨਾ  ਮੂਰਤੀ   ਕੋਈ , ਕੋਈ   ਕਾਰੀਗਰੀ   ਕਰਨਾ ।




 

ਗੁਜਰੀ

                         
ਇੱਕ ਗੁਜਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
ਜਿਹਦੀ ਮਿੱਟੀ ਚੀਕਣੀ
ਕਲਾਕਾਰ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜੀ
ਹੁਨਰਾਂ ਨਾਲ ਤਰਾਸ਼ੀ ਹੋਈ
ਅੱਗ ਦੇ ਆਵੇ ਪੱਕੀ ਹੋਈ
ਰੰਗ ਰੋਗਨ ਦੇ ਨਾਲ ਲਿਸ਼ਕਦੀ
ਸੁਰਮ-ਸੁਰਾਹੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ
ਲਾਲ ਯਾਕੂਤੀ ਹੋਂਠਾਂ ਵਾਲੀ
ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੰਗਲੀ ਮਟਕੀ ਚੁੱਕੀ
ਡਰਾਇੰਗ-ਰੂਮ ਦੀ ਬਣੇ ਸਜਾਵਟ
ਜਾਂ ਬਾਲਾਂ ਦਾ ਖੇਡ ਖਿਡੌਣਾ

ਇੱਕ ਗੁਜਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
ਜਿਹਦੀ ਮਿੱਟੀ ਮਾਸ ਦੀ
ਵਸਲ-ਪਲਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜੀ ਹੋਈ
ਕੁੱਖ ਦੇ ਆਵੇ ਪੱਕੀ ਹੋਈ
ਜੋਬਨ ਦੀ ਧੁੱਪ ਨਾਲ ਲਿਸ਼ਕਦੀ
ਸ਼ਹਿਦ-ਨਹਾਈਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ
ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਵਰਗੇ ਹੋਂਠਾਂ ਵਾਲੀ
ਸੱਤ ਰੰਗਾਂ ਦਾ ਪਹਿਨ ਕੇ ਲਹਿੰਗਾ
ਸਿਰ 'ਤੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਮਟਕੀ ਚੁੱਕੀ
ਹੋਕਾ ਦਿੰਦੀ ਗਲੀ ਗਲੀ

ਉਂਜ ਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ
ਸਭ ਕੁੜੀਆਂ ਹੀ ਗੁਜਰੀਆਂ
ਅੰਬੜੀ ਦੀਆਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਡਲੀਆਂ
ਵੰਝਲੀ ਵਰਗੇ ਬੋਲਾਂ ਜਿਹੀਆਂ
ਖੱਟੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੋਲ੍ਹਾਂ ਜਿਹੀਆਂ
ਬਾਬਲ-ਬਾਗੀਂ ਮੋਰਨੀਆਂ
ਘਰ ਘਰ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀ ਰੁੱਤ ਤੋਂ
ਘਰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਮੌਸਮ ਤੀਕਰ
ਚੁੱਕ ਖਾਬਾਂ ਦੀ ਸੰਦਲੀ ਮਟਕੀ
ਮਟਕ ਮਟਕ ਕੇ ਤੁਰਦੀਆਂ

ਪਰ ਉਹ ਗੁਜਰੀ ਕੇਹੀ ਗੁਜਰੀ ਸੀ?
ਚਮਤਕਾਰੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਿਰਜੀ
ਸੱਚ ਦੇ ਆਵੇ ਪੱਕੀ ਹੋਈ
ਨਾਮ-ਖੁਮਾਰੀ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰੀ,
ਸਿਰ ਮਟਕੀ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਵਾਲੀ
ਵਿਸਾਹ-ਘਾਤ ਦੀਆਂ ਨਹੁੰਦਰਾਂ ਛਿੱਲੀ
ਲਹੂ ਦੀ ਚੁੰਨੀ,ਲਹੂ ਦੇ ਲੀੜੇ
ਛਾਲਿਆਂ ਲੱਦੇ ਨੰਗੇ ਪੈਰੀਂ
ਠੰਢੇ ਬੁਰਜ ਦੀ ਅੱਗ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ ਜਿਹੜੀ।                          
 
ਕੰਤ ਜਦੋਂ ਪਰਦੇਸੀਂ ਜਾਂਦੇ
ਗੋਰੀਆਂ ਦੇ ਨੈਣਾਂ ਦੇ ਵਿਹੜੇ
ਸਤਲੁਜ ਅਤੇ ਬਿਆਸ ਉੱਤਰਦੇ
ਪਰ ਜਦ ਉਹਦੇ ਸਿਰ ਦਾ ਸਾਂਈਂ
ਕਤਲਗਾਹਾਂ ਦੇ ਦੇਸ ਨੂੰ ਤੁਰਿਆ
ਆਰੇ ਚੱਲ ਗਏ ਹੋਣੇ   ਨੇ,
ਉਹਦੇ ਨਰਮ ਕਾਲਜੇ ਉੱਤੇ

ਉਫ!ਉਹ ਕਿਹੇ ਸੂਰਜੀ ਪਲ ਸਨ!
ਜਦ ਦੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਚੁੰਨੀ ਨੱਪ ਕੇ
ਉਹਨੇ ਆਪਣਾ ਦਰਦ ਦਬਾਇਆ
ਇੱਕ ਵੀ ਹੰਝੂ ਨਾ ਛਲਕਾਇਆ
' ਤੇਰਾ ਭਾਣਾ ਮੀਠਾ ਲਾਗੈ '
ਖੁਦ ਨੂੰ ਇਹ ਗੁਰ-ਵਾਕ ਸੁਣਾਇਆ
'ਸ਼ੁਕਰ ਤੇਰਾ'ਕਹਿ ਸੀਸ ਨਿਵਾਇਆ

ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਠੋਹਕਰ ਵੀ ਲੱਗੇ
ਮਾਵਾਂ ਪੀੜੋ-ਪੀੜ ਹੁੰਦੀਆਂ
ਕੀੜੀ ਦੇ ਆਟੇ ਨੂੰ ਡੋਲ੍ਹਣ
ਦੁਖਦੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਚੁੰਮਣ
ਅੱਥਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਕਰਨ ਟਕੋਰਾਂ
ਪਰ ਜਦ ਉਹਦੇ ਲਾਲ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ
ਸਾਜਿਸ਼-ਭਿੱਜੇ ਤੀਰਾਂ ਨੇ,
ਸੂਲਾਂ ਨੇ ,ਸ਼ਮਸ਼ੀਰਾਂ ਨੇ
ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਵਿਹੁ-ਡੰਗਾਂ ਨੇ
ਲਹੂ-ਤਿਹਾਏ ਰੰਗਾਂ ਨੇ
ਜਿਸਮ ਹੋ ਗਿਆ ਛਲਣੀ ਛਲਣੀ
ਬੱਗੇ ਮੁੱਖ 'ਤੇ ਲਾਲ-ਤਤੀ੍ਹਰੀ
ਮਾਛੀਵਾੜੇ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ
ਤੱਕ ਕੰਡਿਆਂ ਦੀ ਸੇਜ 'ਤੇ ਸੁੱਤਾ
ਰੁੱਗ ਤਾਂ ਵੱਢੇ ਗਏ ਹੋਣਗੇ
ਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਇੱਕ ਆਂਦਰ 'ਚੋਂ ਵੀ


ਉਫ! ਉਹ ਕਿਹੇ ਸੂਰਜੀ ਪਲ ਸਨ!
ਜਦ ਜ਼ਖਮਾਂ ਦੇ ਝੁਰਮਟ 'ਤੇ ਉਸ
ਰੱਬੀ ਰਜ਼ਾ ਦੀ ਮਲ੍ਹਮ ਲਗਾਈ
ਥਾਪੜ ਥਾਪੜ ਪੀੜ ਸੁਆਈ
ਫਿਰ ਸ਼ੁਕਰਾਂ ਦੀ ਧੂਫ ਜਗਾਈ                                            
ਦਾਦੀਆਂ ਦੇ ਹੋਂਠਾਂ 'ਤੇ ਤੁਰਕੇ,
ਲੋਰੀਆਂ ਪਹੁੰਚਣ ਘੋੜੀਆਂ ਤੀਕਰ
ਪਰ ਜਦ ਉਹਨੇ ਪੋਤਰਿਆਂ ਨੂੰ
ਭੇਜਣ ਲਈ ਕਸਾਈ-ਖਾਨੇ
ਅੰਤਿਮ ਵਾਰ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ ਹੋਣੈ
ਚੁੰਮ ਚੁੰਮ ਮਸਤਕ ਠਾਰਿਆ ਹੋਣੈ
ਫਟਿਆ ਹੋਊ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ
ਉਹਦੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ

ਉਫ!ਉਹ ਕਿਹੇ ਸੂਰਜੀ ਪਲ ਸਨ!
ਅੰਗ ਅੰਗ ਦੇ ਭੂਚਾਲ ਨੂੰ ਉਸ ਜਦ
ਸਿਮਰਨ ਨਾਲ ਟਿਕਾਇਆ ਹੋਣੈ
ਸ਼ੁਕਰਾਨੇ ਦਾ ਦੀਵਾ
ਰੂਹ ਦੀ ਥਾਲੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਇਆ ਹੋਣੈ
ਹੈ ਆਸਾਨ ਇਹ ਕਹਿਣਾ,ਉਹ ਮਹਾਨ ਬੜੀ ਸੀ
ਰੱਬੀ ਨੂਰ ਸੀ,ਉਹ ਤਾਂ ਡੋਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ ਸੀ
ਪੀੜਾਂ ਦੇ ਅਹਿਸਾਸ ਤੋਂ ਸੀ ਉਹ ਬਹੁਤ ਉਚੇਰੀ
ਉਹ ਸੀ ਨਾਮ 'ਚ ਰੰਗੀ ਹੋਈ
ਕੁੱਖ ਉਹਦੀ ਸੀ ਚਾਨਣ ਚਾਨਣ

ਸੱਚ ਹੈ ਇਹ
ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ
ਜੇ ਉਹ ਮਾਸ-ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਬੁੱਤ ਸੀ
ਜੇ ਜੁੱਸਾ ਰੋਟੀ ਮੰਗਦਾ ਸੀ
ਤੇਹ ਉਹਦੀ ਸੀ ਪਾਣੀ ਲੱਭਦੀ
ਸਾਹਾਂ ਲਈ ਸੀ ਹਵਾ ਲੋੜੀਂਦੀ
ਫਿਰ ਤਾਂ ਫੱਟ ਵੀ ਲੱਗੇ ਹੋਣੇ
ਫਿਰ ਤਾਂ ਪੀੜ ਵੀ ਹੋਈ ਹੋਣੀ
ਫਿਰ ਹੰਝੂ ਵੀ ਆਏ ਹੋਣੇ                         
 
ਉਫ! ਉਹ ਕੇਹੀ ਅੰਬਰੀ ਰੂਹ ਸੀ!
ਜਿਸਮ ਸੀ ਜਾਂ ਕੋਈ ਕਰਾਮਾਤ ਸੀ
ਕੇਹਾ ਸੀ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਖੁਦਾ ਦਾ!
ਜਿਹਨੇ ਸਬਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਪੀਤੇ
ਜ਼ਖਮਾਂ 'ਤੇ ਫੁਲਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਵੀ 'ਸੀਅ' ਨਾ ਕੀਤੀ
ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਸ਼ੁਕਰਾਨਾ ਕੀਤਾ
ਜਿਹੜੀ ਆਪ ਰਤਾ ਨਾ ਡੋਲੀ
ਨਾ ਹੀ ਡੋਲਿਆ ਉਹਦਾ ਜਾਇਆ
ਨਾ ਉਹਦੇ ਜਾਏ ਦੇ ਜਾਏ                               


ਹੈ ਕੋਈ ਗੁਜਰੀ ਉਹਦੇ ਵਰਗੀ?
ਸੀ ਕੋਈ ਗੁਜਰੀ ਉਹਦੇ ਵਰਗੀ?
ਕਦੇ ਵੀ ਗੁਜਰੀ ਉਹਦੇ ਵਰਗੀ?
ਕਿਤੇ ਵੀ ਗੁਜਰੀ ਉਹਦੇ ਵਰਗੀ?

ਤਵਾਰੀਖ ਦਾ ਹਰ ਵਰਕਾ ਹਰ ਸਤਰ ਫਰੋਲੋ
ਧਰਤੀ  ਦੇ  ਹਰ  ਕੋਨੇ  ਦੀ  ਮਿੱਟੀ  ਨੂੰ  ਫੋਲੋ
ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂਓਂ ਲੱਭਣੀ ਗੁਜਰੀ ਉਹਦੇ ਵਰਗੀ?
ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂਓਂ ਹੋਣੀ ਗੁਜਰੀ ਉਹਦੇ ਵਰਗੀ?

ਵੇ ਇਤਿਹਾਸ ਲਿਖੰਦੜਿਓ!ਕੋਈ ਫਰਜ਼ ਨਿਭਾਓ!
ਕਲਮ ਚੁੱਕੋ,ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚ ਦੀ ਵਾਟ ਦਿਖਾਓ!
ਨਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ,ਨਾ ਹੀ ਹਿੰਦ ਦੇ
ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ 'ਚ ਉਹਦਾ ਕਾਂਡ ਲਿਖਾਓ!